Bladeren

Bladeren

De meeste mensen hebben planten thuis om een aantal redenen. Bijvoorbeeld de kruiden achter het raam in de keuken en de aardbei buiten om op te eten. Een andere reden kan zijn vanwege de mooie bloemen die planten kunnen hebben. Denk aan de paarse regen die zo mooi het afdakje achter in de tuin kan overwoekeren of de orchidee met zijn altijd speciale verschijning. Toch heb je binnen de planten die je niet opeet vaker vanwege de bladeren. Zelfs als je de plant uitzoekt voor zijn luchtreinigende kwaliteiten selecteren de meeste mensen toch de plant op hoe de bladeren eruit zien. Tijd om hier eens wat dieper op in te gaan.

Waarom hebben planten bladeren? Één eigenschap die planten zo bijzonder maken is het feit dat ze chloroplasten oftewel bladgroenkorrels hebben. Behalve een aantal algen en één slak zijn ze hier redelijk uniek in. Die chloroplasten gebruiken ze voor de fotosynthese. Hierbij hebben planten met bladeren een evolutionair voordeel. Een zo sterk voordeel dat ze eigenlijk allemaal bladeren hebben. Nu hoor ik u denken en de cactus dan? Die heeft zijn bladgroen in de basis van de plant zitten en daar zie je geen bladeren. Dit klopt niet helemaal, de bladeren zie je wel, alleen zijn ze zo aangepast dat ze eruit zien als naalden. Dit is ook de reden dat de plant zelf zo groen is terwijl de meeste andere planten een anders gekleurde stam hebben. Het voordeel dat zij hebben aan het geen bladeren hebben heeft ten eerste te maken met het verlies aan water en ten tweede met bescherming van de plant.

Modificaties

Planten hebben modificaties van bladeren. Hierin verschillen zij niet van andere organismen. Bedenk dat speeksel wat wij in onze mond hebben gemodificeerd voorkomt bij slangen als gif. Zo hebben cactussen geen bladeren in de vorm als wij ze kennen, maar hebben ze stekels. Een ander mooi voorbeeld is de kerstster. Die heeft rode bladeren rond de bloem om zo extra aantrekkelijk te zijn voor insecten. De komkommer heeft een soort tentakels waarmee die zich aan alles vastgrijpt, dit zijn ook bladeren in een andere vorm. Subtielere verschillen zijn er ook. Tropische planten hebben over het algemeen grotere bladeren die meer gericht zijn op het afvoeren van water dan planten die bij ons voorkomen. Tropische planten raken namelijk niet de bladeren kwijt elke winter en kunnen dus meer halen uit elk blad. Dit is geen wet van meden en perzen. Voor elk voorbeeld kan je misschien wel een uitzondering of een andere invulling van de regel vinden. Hoe groter de uitzondering hoe mooier de plant natuurlijk. Gewoon maïs wordt ook bijzonder wanneer je ontdekt dat het een CAM-plant is en c4 maakt. Een ander mooi voorbeeld zijn naaldbomen, die hebben de bladeren zo aangepast dat ze het goed doen in koude omgevingen. Ze doen het zo goed in de koude omgeving niet enkel door de bladeren, cholesterol speelt daar ook een rol in net als vele andere factoren.  

Huidmondjes 

Aan de onderkant van de bladeren bevinden de huidmondjes. Hier kan de plant water laten verdampen. Door middel van cohesie zorgt dit ervoor dat de plant een sapstroom omhoog krijgt en zo de benodigde stoffen naar boven kan krijgen. Vergelijk dit met een rij magnetische knikkers, elke keer als er een watermolecuul verdampt door het huidmondje trekt die als het ware de watermolecuul die ervoor in de ketting zit naar de volgende positie die de watermolecuul die ervoor in de ketting zit trekt naar zijn oude positie en zo voort. Als je trouwens kijkt naar foto’s van huidmondjes snap je waarom ze zo heten.

Thuis 

Wat betekent dit allemaal voor je planten thuis? Zorg goed voor de bladeren van je planten. Behalve dat je regelmatig controleert of de plant nog water moet hebben door je vinger in de grond te steken kijk ook naar de bladeren. Een hoop planten doen het goed om door de plantenspuit besproeit te worden zodat ze het stof kwijt raken dat ze verzameld hebben. Voor tropische planten boots je hiermee het hoge luchtvochtigheidsgehalte na die ze normaal tegenkomen waar ze groeien. Zie je dat de bladeren hangen of verkleuren dan weet je dat je actie moet ondernemen omdat er iets mis is met de plant. Te weinig of juist te veel water, staat de plant op de tocht, is het licht niet goed? Er kunnen vele oorzaken zijn. Vergelijk het met je eigen temperatuur meten, is er iets niet goed ga je kijken naar de oorzaak. Heb je alles goed voor elkaar, dan zul je de meest mooie en wonderlijke bladeren zien en hopelijk zie je ze vanaf nu anders dan alleen als voedsel of dat groene waar de bloemen uit komen 

 

Bronnen: 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Huidmondje 

A Campbell, N., & B Reece, J. (2008). biology (8e ed.). San francisco, Verenigde staten van amerika: Benjamin cummings.